Kto może być fundatorem fundacji rodzinnej?
Krótka odpowiedź: fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Spółka, fundacja ani stowarzyszenie fundacji rodzinnej nie założą. Fundatorów może być kilku — ale tylko wtedy, gdy fundacja powstaje za życia, w akcie założycielskim.
Jeden fundator czy kilku?
Fundację rodzinną można ustanowić na dwa sposoby: w akcie założycielskim (za życia) albo w testamencie. Różnica jest istotna: fundacja z testamentu może mieć tylko jednego fundatora, natomiast akt założycielski pozwala połączyć siły — na przykład małżonkom albo rodzeństwu prowadzącemu wspólny biznes.
Wielu fundatorów to jednak nie tylko wygoda, lecz także konsekwencje podatkowe. Zwolnienie z PIT dla świadczeń wypłacanych najbliższej rodzinie działa w proporcji, w jakiej majątek wniósł „ich” fundator. Jeżeli do fundacji małżonków dołoży się teść, proporcje w spisie mienia zaczynają decydować o podatku dzieci — to jeden z najczęściej pomijanych detali.
Fundator a kontrola nad fundacją
Ustanowienie fundacji nie oznacza utraty wpływu na majątek. Fundator może zasiadać w zarządzie, być beneficjentem, zastrzec w statucie kompetencje dla siebie (np. zgodę na sprzedaż kluczowych aktywów) i określić zasady obowiązujące po jego śmierci. Granica jest jedna: majątek po wniesieniu należy do fundacji, nie do fundatora — i właśnie ta separacja daje ochronę przed rozdrobnieniem spadkowym.
O czym fundator decyduje na starcie
- co wchodzi do fundacji (fundusz założycielski min. 100 000 zł — gotówka, udziały, nieruchomości)
- kto jest beneficjentem i na jakich zasadach otrzymuje świadczenia
- kto zarządza fundacją za życia fundatora i po jego śmierci
- czego fundacji nie wolno (polityka inwestycyjna, ograniczenia)
- co się dzieje z majątkiem w razie rozwiązania fundacji
Te decyzje trafiają do statutu — dokumentu, który po śmierci fundatora można zmieniać tylko w granicach, jakie sam przewidział. Dlatego warto je przemyśleć przed wizytą u notariusza, a nie przy jego biurku. Więcej: statut fundacji rodzinnej.
Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w indywidualnej sprawie. Stan prawny: lipiec 2026 r.
