
Statut fundacji rodzinnej
Dobry statut to nie wzór z internetu. To instrukcja działania rodziny na 10, 20 albo 50 lat — dokument, który będzie czytany w najtrudniejszych momentach: po śmierci fundatora, przy konflikcie dzieci, przy rozwodzie beneficjenta. Piszemy go tak, żeby wtedy dawał odpowiedzi, a nie rodził spory.
Co statut musi zawierać (minimum ustawowe)
- Nazwę i siedzibę fundacji rodzinnej
- Szczegółowy cel fundacji
- Beneficjentów lub sposób ich określenia oraz zakres ich uprawnień
- Zasady prowadzenia listy beneficjentów
- Zasady, w tym szczegółowy tryb, zrzeczenia się uprawnień przez beneficjenta
- Czas trwania fundacji (jeśli oznaczony)
- Wartość funduszu założycielskiego (min. 100 000 zł)
- Zasady powoływania, odwoływania i kompetencje organów
- Zasady zmiany statutu
- Przeznaczenie mienia po rozwiązaniu fundacji
Co odróżnia statut dobry od przeciętnego
- Zasady wypłat — nie „zarząd może przyznać świadczenie”, lecz konkretne reguły: wiek, edukacja, praca w firmie, sytuacje życiowe, limity
- Scenariusze kryzysowe — rozwód beneficjenta, uzależnienia, konflikt z rodziną, śmierć fundatora, niezdolność do zarządzania
- Ład rodzinny — kto wchodzi do zarządu po fundatorze, jaka jest rola rady nadzorczej, kiedy głos mają beneficjenci
- Reguły inwestowania — czego fundacji nie wolno (np. instrumenty spekulacyjne), co wymaga zgody rady
- Ochrona przed rozdrobnieniem — zasady na wypadek chęci „wyjścia” któregoś z beneficjentów
- Spójność z umowami spółek i testamentem — statut nie działa w próżni
Najczęstszy błąd, jaki widzimy w audytach: statut przepisany z wzoru, w którym zasady świadczeń sprowadzają się do uznaniowej decyzji zarządu. To przenosi konflikt rodzinny wprost do organów fundacji — czyli dokładnie tam, gdzie miało go nie być.
Zmiana statutu
Za życia fundatora statut można zmieniać stosunkowo elastycznie — po jego śmierci tylko w granicach, które sam przewidział. Dlatego projektując statut, myślimy o nim jak o konstytucji: co ma być „sztywne” na pokolenia, a co można zostawić regulaminom organów.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w indywidualnej sprawie. Stan prawny: lipiec 2026 r.
