Statut fundacji rodzinnej

Dobry statut to nie wzór z internetu. To instrukcja działania rodziny na 10, 20 albo 50 lat — dokument, który będzie czytany w najtrudniejszych momentach: po śmierci fundatora, przy konflikcie dzieci, przy rozwodzie beneficjenta. Piszemy go tak, żeby wtedy dawał odpowiedzi, a nie rodził spory.

Co statut musi zawierać (minimum ustawowe)

  • Nazwę i siedzibę fundacji rodzinnej
  • Szczegółowy cel fundacji
  • Beneficjentów lub sposób ich określenia oraz zakres ich uprawnień
  • Zasady prowadzenia listy beneficjentów
  • Zasady, w tym szczegółowy tryb, zrzeczenia się uprawnień przez beneficjenta
  • Czas trwania fundacji (jeśli oznaczony)
  • Wartość funduszu założycielskiego (min. 100 000 zł)
  • Zasady powoływania, odwoływania i kompetencje organów
  • Zasady zmiany statutu
  • Przeznaczenie mienia po rozwiązaniu fundacji

Co odróżnia statut dobry od przeciętnego

  • Zasady wypłat — nie „zarząd może przyznać świadczenie”, lecz konkretne reguły: wiek, edukacja, praca w firmie, sytuacje życiowe, limity
  • Scenariusze kryzysowe — rozwód beneficjenta, uzależnienia, konflikt z rodziną, śmierć fundatora, niezdolność do zarządzania
  • Ład rodzinny — kto wchodzi do zarządu po fundatorze, jaka jest rola rady nadzorczej, kiedy głos mają beneficjenci
  • Reguły inwestowania — czego fundacji nie wolno (np. instrumenty spekulacyjne), co wymaga zgody rady
  • Ochrona przed rozdrobnieniem — zasady na wypadek chęci „wyjścia” któregoś z beneficjentów
  • Spójność z umowami spółek i testamentem — statut nie działa w próżni

Najczęstszy błąd, jaki widzimy w audytach: statut przepisany z wzoru, w którym zasady świadczeń sprowadzają się do uznaniowej decyzji zarządu. To przenosi konflikt rodzinny wprost do organów fundacji — czyli dokładnie tam, gdzie miało go nie być.

Zmiana statutu

Za życia fundatora statut można zmieniać stosunkowo elastycznie — po jego śmierci tylko w granicach, które sam przewidział. Dlatego projektując statut, myślimy o nim jak o konstytucji: co ma być „sztywne” na pokolenia, a co można zostawić regulaminom organów.

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w indywidualnej sprawie. Stan prawny: lipiec 2026 r.